Ka romane që të lënë një shtëpi në kujtesë. «Rebeka», botuar më 1938, të lë një shtëpi dhe një frikë. Daphne du Maurier shkroi një libër që nuk është shkëputur kurrë nga shtypi dhe që i dha letërsisë moderne një nga hyrjet më të njohura të saj.
Historia niset thjesht. Një vajzë e re, shoqëruese e paguar e një zonje amerikane, njeh në Monte Carlo një burrë të pasur e të ve dhe brenda pak javësh gjendet zonjë e Manderley-t, pronës më të bukur në bregdetin anglez. Aty kupton se vendin e saj e ka zënë tashmë dikush tjetër. Rebeka, gruaja e parë, ka vdekur një vit më parë, por shtëpia ende i bindet asaj. Mobiliet mbajnë shijen e saj, shërbëtorët heshtjen e saj, ndërsa kryeshërbyesja Danvers e ruan dhomën e së ndjerës si faltore.
Vlera e romanit nuk qëndron te misteri, por te psikologjia. Rrëfimtarja nuk ka emër në asnjë faqe të librit, sepse pikërisht boshllëku është tema: si e humb njeriu veten kur matet përditë me dikë të përsosur. Du Maurier e mori gotikun anglez me kështjella e sekrete dhe ia hoqi fantazmat, duke e zëvendësuar tmerrin me xhelozinë. Prej saj rrjedh gjithë letërsia e sotme e ankthit brenda familjes.
Libri lexohet sot në dy nivele. Njëri është rrëfimi që të mban zgjuar, me një kthesë në mes që e përmbys gjithçka që beson deri atëherë. Tjetri është studimi i pushtetit brenda martesës, i klasës shoqërore angleze mes dy luftërave dhe i mënyrës si e ndërtojmë imazhin publik të një njeriu që nuk e njohim. Hitchcock e ktheu në film dhe fitoi Oscar-in, por romani mbetet më i errët se çdo përshtatje.
Nëse doni ta kuptoni veprën pa hyrë ende në pesëqind faqet e saj, përmbledhja jonë në shqip ju çon nëpër ngjarjet, personazhet dhe simbolikën e shtëpisë për rreth tridhjetë minuta lexim. Ajo nuk e zëvendëson romanin. Ju jep çelësat për ta lexuar më thellë atë.
Daphne du Maurier (1907-1989) lindi në Londër, në një familje aktorësh e shkrimtarësh, por e gjeti veten në Kornuall, larg skenës dhe famës së babait. «Rebekën» e shkroi në Egjipt, ku ishte me burrin oficer, e nisur nga xhelozia për të fejuarën e mëparshme të tij. Kritika e quajti autore romancash, ndërsa ajo shkruante ankth. Nga tregimet e saj dolën edhe filmat «Zogjtë» dhe «Mos shiko tani».
