Oscar Wilde shkroi vetëm një roman në të gjithë jetën e tij. Dhe ai roman e ndoqi deri në gjyq. «Portreti i Dorian Greit» doli më 1890, u sulmua si vepër imorale nga shtypi viktorian dhe pesë vjet më vonë, faqet e tij u lexuan me zë të lartë në një sallë gjyqi londineze, si provë e drejtpërdrejtë kundër vetë autorit.
Ngjarja nis me një betim të hedhur në ajër, përpara një portreti të sapopërfunduar: djaloshi kërkon që fytyra e tij të mos plaket kurrë dhe që e gjithë pesha e viteve t’i bjerë kanavacës në vend të tij. Fati e dëgjon. Që andej e tutje, Dorian Grei mund të kalojë nëpër çdo sallon të Londrës viktoriane e në çdo strofull të errët të portit, sepse mban monedhën e vetme që hap çdo derë: një fytyrë të pastër që koha nuk e prek.
Rreth tij rrinë dy burra që e tërheqin në drejtime të kundërta. Njëri është Basil Hallward, piktori që e adhuron pa e kuptuar rrezikun e atij adhurimi. Tjetri është Lord Henry Wotton, aristokrati që flet me epigrame dhe e shndërron djaloshin në eksperimentin e tij të kënaqësisë pa kufij. Fjalët e Lord Henry-t mbeten muzika më joshëse e librit, sepse këtu tundimi nuk vjen kurrë si urdhër. Vjen si melodi.
Ajo që e mban gjallë romanin sot nuk është vetëm skandali që shkaktoi në kohën e vet, por pyetja që lë pezull: sa gjatë mund të fshihet vërtet një njeri pas fytyrës së tij? Wilde e fsheh përgjigjen në një dhomë të kyçur, larg syve të botës, duke e lënë lexuesin ta zbulojë bashkë me personazhin, hap pas hapi, deri te një fund që nuk lë më vend për iluzion.
Kjo përmbledhje në shqip ndjek strukturën origjinale të romanit, kapitull pas kapitulli, duke sjellë edhe fjalët e Wilde-it aty ku bien më rëndë, të ruajtura në gjuhën e tyre origjinale si citime. Mjaftojnë rreth tridhjetë minuta lexim për të udhëtuar përmes parathënies, ngjarjeve dhe personazheve kryesore të të vetmit roman që Oscar Wilde shkroi, romanit që e ndoqi deri në fund të jetës.
Oscar Wilde (1854–1900) lindi në Dublin dhe u ngrit si mbreti i pakontestuar i salloneve londineze, i adhuruar për epigramet therëse dhe komeditë brilante që mbushnin teatrot e kryeqytetit. Shkroi një roman të vetëm, «Portreti i Dorian Greit», i botuar më 1891 mes një stuhie skandalesh e kritikash. Në vitin 1895, pikërisht në kulmin e suksesit të tij absolut me «The Importance of Being Earnest», u dënua me dy vjet punë të detyruar. Doli nga burgu i thyer dhe vdiq i varfër në Paris, në moshën 46-vjeçare.
