Kur në fqinjësinë e familjes Benet vendoset një beqar i pasur, zonja Benet sheh vetëm një gjë: pesë vajza për të martuar dhe një shans që s'përsëritet. Por vajza e saj e dytë, Elizabeta, e mprehtë dhe e pavarur, s'ka ndërmend të martohet me porosi. Dhe kur miku edhe më i pasur i beqarit, zoti Darsi, e cilëson me përçmim që në ballon e parë, mes tyre nis dyluftimi më i famshëm i mendjeve në historinë e romanit.
E botuar në vitin 1813, «Krenari dhe Paragjykim» është paraardhësja e çdo komedie romantike që njohim: dy njerëz që fillojnë me përbuzje të ndërsjellë dhe mbarojnë duke parë veten në pasqyrën e tjetrit. Ai duhet të mësojë se krenaria e klasës s'është karakter; ajo, se gjykimi i shpejtë s'është mprehtësi. Asnjë nga të dy s'ndryshon për të fituar tjetrin; ndryshojnë sepse e vërteta i detyron. Prandaj ky mbetet modeli i pashkelur i dashurisë së merituar, jo të dhuruar.
Nën sipërfaqen e ndritshme, Jane Austen bën diçka shumë më të guximshme për kohën e saj: llogarit ftohtë ekonominë e martesës. Në Anglinë e saj, ku gratë s'trashëgonin pothuajse asgjë, martesa ishte çështje mbijetese. Romani e thotë hapur atë që sallonet e fshihnin. Sharlota, që martohet me llogari, s'është budallaqe; është realiste në një sistem të padrejtë. Elizabeta, që guxon të refuzojë dy herë, është revolucioni i qetë i librit.
Ky roman është sot lexim shkollor në gjysmën e botës dhe njëkohësisht libri që rilexohet «për shpirt» më shpesh se pothuajse çdo tjetër. Humori i tij i mprehtë nuk vjetrohet, sepse objekti i tij, snobizmi, thashethemet dhe përshtypjet e para të gabuara, nuk del kurrë nga moda.
Përmbledhja jonë në shqip jua sjell ngjarjet, personazhet dhe idetë e romanit për rreth tridhjetë minuta lexim. Nuk e zëvendëson veprën; ju jep çelësat për ta shijuar plotësisht, në shkollë, në universitet ose në lexim të lirë.
Jane Austen (1775-1817) jetoi gjithë jetën në qetësinë e provincës angleze, në famullinë e të atit në Hampshir. Nga ajo qetësi nxori gjashtë romane që ndryshuan letërsinë. Botonte pa emër, thjesht «Nga një zonjë», sepse shkrimtaria s'ishte punë për gra të ndershme. Vdiq dyzet e një vjeçe, pa e ditur kurrë sa e famshme do të bëhej. Sot fytyra e saj qëndron në kartëmonedhën britanike të dhjetë paundëve dhe romanet e saj s'kanë dalë kurrë nga shtypi.
