Çdo fundjavë, në një vilë madhështore të Long Ajlendit, shkëlqejnë festat më të bujshme të Nju Jorkut: orkestra, shampanjë, qindra të ftuar që s'i ka ftuar njeri. Të gjithë flasin për të zotin misterioz të shtëpisë dhe pothuajse askush s'e ka parë. Sepse Xhej Getsbi nuk i bën festat për t'i shijuar. I bën për një grua të vetme, që jeton përtej gjirit, aty ku çdo natë pulson një dritë jeshile në fund të skelës.
Historia që rrëfen fqinji i tij, Nik Karaveji, është në sipërfaqe një histori dashurie: djaloshi i varfër që u kthye i pasur për të rifituar vajzën që e humbi. Në thelb është radiografia më e saktë që i është bërë ndonjëherë ëndrrës amerikane: besimit se me vullnet të mjaftueshëm mund të blesh gjithçka, madje edhe të shkuarën. Getsbi e ndërtoi veten nga hiçi, me emër të ri, biografi të re dhe pasuri me origjinë të dyshimtë, gjithçka për një ideal që ndoshta s'ekzistoi kurrë ashtu siç e mbante mend.
Përballë tij, Fitzgerald vendos të pasurit e vjetër, Tomin dhe Dejzin, njerëzit e pakujdesshëm që thyejnë gjëra e jetë dhe tërhiqen pas parave të tyre, duke ua lënë të tjerëve pastrimin. Ky kontrast, i shkruar në vitin 1925, në kulmin e epokës së xhazit, lexohet sot si profeci: për shoqëritë e pamjes, të pasurimit të shpejtë dhe të imazheve që fshehin zbrazëti.
«Getsbi i Madh» është sot lexim i detyruar në shkolla e universitete dhe njëkohësisht një nga romanet më të përmendur në kulturën popullore, nga filmat te muzika. Për çdo lexues të ri është takimi i parë me pyetjen që s'vjetrohet: ku mbaron ëndrra dhe ku nis vetëmashtrimi?
Përmbledhja jonë në shqip jua sjell ngjarjet, personazhet dhe simbolet e romanit, nga drita jeshile te lugina e hirit, për rreth tridhjetë minuta lexim. Nuk e zëvendëson veprën; ju jep çelësat për ta shijuar dhe analizuar me themel.
F. Scott Fitzgerald (1896-1940) u bë i famshëm njëzet e tre vjeç me romanin e tij të parë dhe u kthye në kronistin e epokës së xhazit, të cilën e pagëzoi vetë. Jeta e tij me Zeldën, mes Nju Jorkut dhe Parisit, ishte po aq verbuese dhe po aq e brishtë sa ajo e personazheve të tij. Vdiq dyzet e katër vjeç, i bindur se ishte harruar: «Getsbi» ishte shitur pak në gjallje të tij. Sot konsiderohet një nga romanet më të mëdhenj amerikanë.
